ΕΡΤ3 – Νέα διοικούσα – Ακολουθούν οι διευθυντές

Τη νέα διοικούσα επιτροπή της ΕΡΤ-3 ανακοίνωσε το υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού.

Η σύνθεση της νέας επιτροπής έχει ως εξής:

Νίκος Σωτηριάδης, Πρόεδρος (Ερευνητής ΜΜΕ, μέλος του ΙΣΤΑΜΕ)

Δημήτριος Γιακουμέλος, Ηλεκτρολόγος (Εκπρόσωπος των εργαζομένων-ΠΑΣΚΕ)

– Σοφία Νικολαΐδου, Συγγραφέας

– Χρίστος Τελίδης, Δημοσιογράφος (στην εφημ. ΕΘΝΟΣ)

– Γρηγόρης Τσόκας, Καθηγητής Γεωφυσικής Α.Π.Θ.

Τα νέα μέλη αναμένεται να περάσουν από ακρόαση από το ΕΣΡ. Ακολούθως, εντός των επόμενων ημερών, αναμένεται να διοριστούν ο νέος γενικός διευθυντής και οι διευθυντές των τμημάτων. Αξίζει να σημειωθεί ότι η τοποθέτηση της νέας διοίκησης γίνεται 1,5 χρόνο μετά την εκλογή του ΠΑΣΟΚ στην εξουσία. Θυμηθείτε και το: Δημόσια και όχι κρατική ΕΡΤ, κύριε Γερουλάνε… και ακολούθως, αυτό: ΕΡΤ – Κόντρα διοίκησης με Παναγόπουλο για κακοδιαχείριση – «Κλείδωσε» η διευθυντική θέση στην ΕΡΤ-3; Τώρα, λένε, ότι «ξανακλείδωσε» η θέση του γενικού της ΕΡΤ3; Μέχρι να «ξαναξεκλειδώσει»…

Για τις απόψεις του νέου προέδρου της Δ.Ε. της ΕΡΤ-3, Νίκου Σωτηριάδη, περί της λειτουργίας των ΜΜΕ, της «μαζικής κουλτούρας», του «συνδικαλισμού», των «προϊσταμένων» και της… «αντίστασης», διαβάστε παρακάτω την ομιλία του σε εκδήλωση του ΙΣΤΑΜΕ στις 21/1/2009 με θέμα: «ΟΙ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΣΤΟΝ ΧΩΡΟ ΤΩΝ ΜΕΣΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ: ΝΕΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΥΝΑΜΗ».

Ενδεικτικά αποσπάσματα της ομιλίας του:

– «Ο πάσης φύσεως συνδικαλισμός, και δεν αναφέρομαι μόνο στον δημοσιογραφικό, αλλά κυρίως το είδος του συνδικαλισμού που πίεσε για ένα νομικό καθεστώς ενιαίου φορέα στην ΕΡΤ, κατέστρεψε πάρα πολλά πράγματα. Η έλλειψη λοιπόν δημιουργικής εθνικής κουλτούρας, σε επικοινωνία με το διεθνές περιβάλλον, δημιουργεί σύγχυση».

– «…Το δημοσιογραφικό προσωπικό δρα μέσα σε κάποια όρια, που στηρίζονται σε ένα πλαίσιο εντολών. Συνεπώς, η άποψη που εκφράζεται , εξαρτάται από την υφή αυτών των εντολών και τον βαθμό της βαρύτητας που έχουν, όπως επίσης και από τις αδήριτες οικονομικές ανάγκες ή καταναγκασμούς. Οι παραγωγοί πληροφορίας κινούνται, λοιπόν, σε πιο στενά πλαίσια απ’ όσο αρχικά φανταζόμαστε…».

– «Η μαζική κουλτούρα είναι συστατικό στοιχείο της ζωής μας. Η εξυγίανσή της και η, ως έναν βαθμό, επανεθνικοποίησή της, νομίζω ότι είναι το ζητούμενο».

Και το καλύτερο απόσπασμα για το τέλος:

– «(…) η παράλληλη δημιουργία συνεταιριστικού ρεύματος στο χώρο του Τύπου και της τηλεόρασης, μπορεί να δώσει θετικά αποτελέσματα. Υπήρξαν κι άλλα παραδείγματα: όταν οι αριστεριστές του ’60 και του ’70 έκαναν το περίφημο guerila electonic, γίνονταν φοβερές ακρότητες, πράγματα ασύλληπτα. Σήμερα θα γελούσε κανείς. Αλλά υπήρχε ένα πάθος. Σήμερα, δεν υπάρχει καθόλου. Δεν μπορεί, αυτή η κάθετη γραμμή Εκδότη, Προϊσταμένου, τελευταίου υπαλλήλου, σύμβαση αορίστου χρόνου, μπλοκάκι, να συνεχιστεί! Πάμε πολύ άσχημα. Και δεν είναι μόνο θέμα καπιταλισμού, είναι ότι τα πράγματα έχουν πάρει μια πολύ άσχημη τροπή στην οποία πρέπει να υπάρξει αντίσταση».

Για ολόκληρη την ομιλία προχωρήστε στην

ΟΜΙΛΙΑ

ΝΙΚΟΥ ΣΩΤΗΡΙΑΔΗ ΣΕ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΟΥ ΙΣΤΑΜΕ ΜΕ ΘΕΜΑ:

«ΟΙ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΣΤΟΝ ΧΩΡΟ ΤΩΝ ΜΕΣΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ:

ΝΕΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΥΝΑΜΗ»

ΤΕΤΑΡΤΗ 21 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2009

OI ΠΑΡΑΓΩΓΟΙ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΚΙ ΟΙ ΑΓΟΡΕΣ

Πρέπει, εξαρχής, ένα μέρος να το συντομεύσω γιατί οι

κατατακτικές έννοιες πάνω στην πληροφορία που προηγήθηκαν, μ’ έχουν

καλύψει και συνεπώς δε χρειάζεται να σας ταλαιπωρώ επί του θέματος αυτού.

Θα ήθελα, όμως, πάνω στον όρο «πληροφορία», να πω, ότι δεν υπονοεί

μόνο ειδησεογραφία και ενημέρωση. Πληροφορία μπορεί να υπάρχει και σ’

ένα γραπτό δοκίμιο, ένα πολιτιστικό ντοκιμαντέρ, ένα sms, ακόμη και σε μια

μυθιστορία, είτε γραπτή είτε τηλεοπτική.

Συνεπώς, τα άτομα που παράγουν αυτό το φάσμα των

πληροφοριών δεν είναι μόνο δημοσιογράφοι, αυτό νομίζω το καταλαβαίνουμε

όλοι. Με μια ευρύτερη έννοια μπορεί να συμπεριλάβουμε το σύνολο μιας

παραγωγικής μηχανής, γραπτής ή εικονικής. Και όχι μόνο. Τους υποκινητές

της, τους χρηματοδότες της. Και αυτό αφορά και στα παλιά και στα νέα media,

με όλες τις διαφορές που αυτά εμπεριέχουν.

Το αν, η δημοσιογραφική ιδιότητα, είναι η αιχμηρότερη μορφή

επικαιρικής πληροφόρησης, είναι η σύγχρονη κατάληξη. Επιπλέον, το

δημοσιογραφικό προσωπικό δρα μέσα σε κάποια όρια, που στηρίζονται σε

ένα πλαίσιο εντολών. Συνεπώς, η άποψη που εκφράζεται , εξαρτάται από την

υφή αυτών των εντολών και τον βαθμό της βαρύτητας που έχουν, όπως

επίσης και από τις αδήριτες οικονομικές ανάγκες ή καταναγκασμούς.

Οι παραγωγοί πληροφορίας κινούνται, λοιπόν, σε πιο στενά

πλαίσια απ’ όσο αρχικά φανταζόμαστε. Θεωρώ, ακόμη, ότι παίζουν πολύ

σημαντικό ρόλο οι θεσμοί, αυτό που εννοούμε θεσμικό πλαίσιο, με την

ευρύτερη έννοια, καθώς κι η ιστορία των θεσμών, η πολιτική, κυρίως με την

εφηρμοσμένη της μορφή, η ατμόσφαιρα που αναδύει η παιδεία και η

κουλτούρα κάθε χώρας, καθώς και οι επιρροές που δέχεται.

Εδώ θα κάνω μια παρένθεση για να πω ένα παράδειγμα. Οταν

πήγα το ’82 (ως μέλος αποστολής της ΕΡΤ), να επισκεφθώ την ρωσική

τηλεόραση, ήταν η πρώτη επίσκεψη της εποχής, είχα ήδη γνωστική

πρόσβαση για να καταλάβω περί τίνος πρόκειται. Περίμενα κάτι σκληρό, κάτι

μονοκόμματο. Το συνάντησα στην ειδησεογραφία. Δε χρειάζεται, να

επεκταθούμε σ΄αυτό. Ηταν προφανές, ότι ήταν μία κατευθυνόμενη ενημέρωση.

Επρόκειτο, όμως, για μια καταπληκτική τηλεόραση σε οτιδήποτε

άλλο. Είτε στην ακαδημαϊκή της μορφή (Μπολσόι κτλ.) είτε στην καθημερινή

της μορφή, την λαϊκή τηλεόραση, την αφήγηση. Με όλο το φάσμα, που άρχιζε

από τη Βαλτική θάλασσα και έφτανε μέχρι την Σιβηρία, μέχρι τον Ειρηνικό,

στις ώρες που έφτανε.

Θαυμάσια παιδικά προγράμματα, αφηγηματικότητα,

τρυφερότητα, ακαδημαϊκά προγράμματα, μουσικές, μπαλέτα, εκπαιδευτική

τηλεόραση. 10-12 χρόνια μετά, η επίσκεψή μου (χωρίς πλέον καμία ιδιότητα)

στη Μόσχα, με άφησε άφωνο. Μπορούσατε, να δείτε όλη την κατεδάφιση

αυτού που προηγήθηκε και ότι πιο χυδαίο μπορείτε, να φανταστείτε σε

τηλεπαιχνίδι και show, αντιγραφή της δυτικής τηλεόρασης. Αυτό που συνέβη

μέσα σε μια 10ετία, είναι κατεδάφιση, είναι στα όρια της γενοκτονίας! Στην

Ελλάδα συνέβη το ίδιο, ίσως όχι σε τόσο οξύτατη μορφή. Αλλά συνέβη!

Νομίζω, ότι έχει σημασία, να λάβουμε υπ’ όψιν μας, ότι το

αγγλοσαξονικό μοντέλο είναι πιό στέρεο, αφού ήταν εκείνο, που δημιούργησε

την θεματογραφία της τηλεόρασης, κυρίως στην αμερικάνική του μορφή. Είναι

ένα μοντέλο, που τους πηγαίνει και στην παραγωγική του υφή αλλά και στην

έκφρασή του κι έχει απόλυτη συνέπεια με την καθημερινή τους ζωή. Αυτό

βέβαια, δεν σημαίνει, ότι είναι κι αποδεκτό!

Η γερμανική τηλεόραση χρειάστηκε πολύ μεγάλο κόπο για να

προσαρμοστεί, πάρα πολύ μεγάλο κόπο. Κι αυτό που βγαίνει, είτε κοιτώντας

τα ιδιωτικά κανάλια, είτε την ΖDF και την ARD, δεν έχει καμία σχέση με το

παραδοσιακό σφρίγος και την στερεότητα της γερμανικής σκέψης.Ως μαζική

κουλτούρα είναι πολύ κάτω των αναμενομένων!

Αντιθέτως, το μέσο επίπεδο του Χόλυγουντ ή της αμερικανικής

μαζικής κουλτούρας είναι πιο ψηλό. Αλλά το μέσο επίπεδο. Οι αιχμές είναι μια

άλλη υπόθεση. Δεν τους ανήκουν.

Συνεπώς, όταν κρίνουμε μια οργανωμένη πληροφόρηση, είτε

υπάρχει στην ενημέρωση, είτε υπάρχει στις εκπομπές, θα πρέπει, να δούμε

μέσα σε ποιο θεσμικό, πολιτικό και κυρίως πολιτισμικό κλίμα γίνεται. Και

αλίμονο, αν έχουν υπάρξει βίαιες ανατροπές… Η μαζική κουλτούρα, δηλαδή

τα media και κυρίως τα οπτικά, είναι οι κυριότεροι εκφραστές.

Είναι δύσκολο, κανείς να φανταστεί, ότι θ’ αλλάξει εύκολα ο

“Monde” κι η “Frankfurter Allgemeine”, λόγου χάρη. Περιφερειακά, όμως, ή

ιδιωτικά κανάλια μπορεί, να φέρουν, σε μια μέρα, τα πάνω κάτω !

Τέλος, σημαντικό ρόλο παίζει, η διαφημιστική ή μη, ενίσχυση

ενός προϊόντος μαζικής κουλτούρας. Τύπος, ραδιόφωνο, τηλεόραση, είναι

απολύτως εξαρτημένα μέσα, για το είδος και το εύρος της έκφρασης τους. Όχι

απαραίτητα, ότι παίρνουν εντολές για το τι πρέπει να κάνουν, αλλά, ότι

επιλέγουν αυτό που οι μετρήσεις αναδεικνύουν.

Τώρα σε σχέση με τις μετρήσεις, δεν συζητώ καν το θέμα της

παραμόρφωσης των δεδομένων. Ομως, το είδος των μετρήσεων, η

δειγματοληψία, τα ερωτηματολόγια, η ανάλυση, το εύρος και τα ποσοστά,

υπόκεινται σε πάρα πολύ υποκειμενικούς παράγοντες. Όταν, δεν υπάρχει και

διαστρέβλωση !

Οι έρευνες κοινού έχουν μια σχηματικότητα τις περισσότερες

φορές, όχι μόνο στην πολιτική αλλά και στο κοινό που τις παρακολουθεί. Η

ελληνική αγορά εμφάνισε, όπως και αντίστοιχες συναφών χωρών, εκρηκτική

αύξηση τις τελευταίες 3-4 δεκαετίες. Όποιος ανακαλεί το τοπίο πριν από τη

δικτατορία και το συγκρίνει με τη σημερινή κατάσταση, θα διαπιστώσει

χαοτικές διαφορές. Διαφορές ποσοτικές, διαφορές όγκου πληροφόρησης!

Δεν είμαι καθόλου σίγουρος όμως, ότι υπάρχουν και ποιοτικές

διαφορές, τουλάχιστον όπως εγώ τις εννοώ. Θεωρώ, ότι το ελληνικό

ραδιόφωνο του Π. Σπυρομήλιου (1958-1961) σε μια μετεμφυλιακή δεξιά

εποχή, ήταν ένα καταπληκτικό ραδιόφωνο! Αν εξαιρέσει κανείς την

ειδησεογραφία και εκεί, το πολιτισμικό επίπεδο αυτού του ραδιοφώνου ήταν

πολύ υψηλό. Την ίδια ώρα που ένα δεξιό μετεμφυλιακό κλίμα σάρωνε τη

χώρα. Υπήρχαν τότε, βέβαια, κι οι διαθέσιμες προσωπικότητες.

Το ίδιο, την περίοδο του Αναστάσιου Πεπονή (Ένωση

Κέντρου)1964-65. Μεταδικτατορικά, είχαμε ένα τεράστιο πρόβλημα. Αυτό θα

το έβλεπε κανείς και σε έντυπα. Εάν συγκρίνει κανείς τον προδικτατορικό

«Ταχυδρόμο», και δεν μιλώ για τις «Εποχές», τη «Νέα Εστία» ή την

«Επιθεώρηση Τέχνης» της εποχής που είναι ειδικά περιοδικά, αλλά τον

προδικτατορικό «Ταχυδρόμο» με τον σημερινό, ή τις προδικτατορικές

«Εικόνες» με τις κατοπινότερες, θα δει μια πολύ μεγάλη διαφορά επιπέδου.

Αυτό, δεν το λέω, για να νοσταλγήσουμε εκείνη την εποχή,

ότι,δηλαδή, ήταν αποτελεσματικότερη, σε ειδίκευση και γνώση, είναι σαφώς η

σημερινή. Σε διεργασίες, όμως, είναι άκρως συζητήσιμο! Δεν υπάρχει μια

ευθύγραμμη ιστορική βελτίωση, η οποία να εκφράζεται στη μαζική κουλτούρα

και στην γενικότερη κουλτούρα ενός τόπου, ώστε να κατοχυρώνεται ένα

επίπεδο. Αυτό είναι τουλάχιστον σίγουρο!

ΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

Τι διαθέτουμε σήμερα: Πάνω από 500 τίτλους ημερήσιων και

εβδομαδιαίων εφημερίδων. Από αυτούς, γύρω στους 50 τίτλους εκδίδονται σε

Αθήνα και Θεσσαλονίκη. Μιλάμε και για ειδικά έντυπα, οικονομικά,κλπ.

Περιττό να συζητήσουμε για τον αριθμό των αθλητικών εφημερίδων τον

οποίο δεν έχω ερευνήσει, είναι η αλήθεια, αλλά πρέπει να είναι φαινόμενο,

αυτός ο αριθμός αθλητικών εφημερίδων.

Στο Παρίσι κυκλοφορούν δυο τρεις αθλητικές εφημερίδες, στην

Ιταλία δυο εφημερίδες , ενώ στις τηλεοράσεις τα αθλητικά προβάλλονται

αλλιώς. Τι ακριβώς συμβαίνει; Πώς κατορθώνουν αυτοί οι άνθρωποι, να

έχουν ειδικές επιδοτήσεις και από τ’ αφεντικά των αθλητικών εταιρειών,

κυρίως του ποδοσφαίρου δηλαδή, κι από αλλού; Θεωρήθηκε, ότι είναι

επίπεδο ανάπτυξης αυτός ο αριθμός αθλητικών εφημερίδων. Αντιθέτως, είναι

κλασικό φαινόμενο υπανάπτυξης!

Σχετικά με την τηλεόραση: σήμερα υπάρχουν 103

περιφερειακά κανάλια, ενώ 6-7 χρόνια πριν ήταν 175. Άρχισε το ’89 αυτή ή

ιστορία. Δόθηκε ένα σύνολο αδειών άνευ προηγουμένου, κάτω από τον

εκβιασμό της εποχής. Οι άδειες των ραδιοτηλεοπτικών σταθμών είναι ακόμη

και σήμερα μετέωρες, (με την εξαίρεση των ραδιοφωνικών σταθμών της

περιοχής Αθηνών). Θεωρήθηκε, από τον πολιτικό κόσμο, ότι έτσι θα μπορεί

να μην πιέζεται εκλογικά. Συνέβη, στην πράξη, το αντίθετο !

Δεν συζητώ γι’ αυτό που λέγεται διαπλοκή με τους όρους που

λέγεται. Η πίεση είναι τεράστια. Δεν υπάρχει αυθεντική πολιτική ζωή, μη

γελιόμαστε, αυτή τη στιγμή. Η εγχώρια διαπλοκή αλλάζει την μορφή της

χώρας, καθορίζει τον τρόπο που αντιλαμβάνεται ο πολίτης τα πράγματα,

εκβιάζει βουλευτές και πολιτικούς παράγοντες γενικότερα, δημιουργεί την

δική της επικαιρότητα.

Οι περισσότεροι από μας, που ζούμε στην Αθήνα, όταν δεν

επισκεπτόμαστε την επαρχία, δεν γνωρίζουμε τι σημαίνουν αυτά τα

περιφερειακά κανάλια. Δεν υπάρχει τοπική πολιτική ζωή, που δεν περνά από

‘κει μέσα. Θα μπορούσε θαυμάσια, να περάσει, χωρίς να έχει όλους τους

καταναγκασμούς που έχει. 103, λοιπόν, περιφερειακές τηλεοράσεις και 11

εθνικής εμβέλειας. Όλα όσα λέγονται γύρω απ’ τη διαπλοκή, θεωρώ περιττό,

να τα επαναλάβω , δεν τα κρίνουμε πάντοτε με τη σωστή ματιά, αλλά όλοι

ξέρουμε περί τίνος πρόκειται!

Παράλληλα, ο αριθμός εντύπων, γενικής και ειδικής ύλης είναι

πολλαπλάσιος. Ακόμη, αυτή τη στιγμή εμφανίζονται 45.000 bloggers μικρής

και μεγάλης εμβέλειας. Θα πρέπει να προσθέσουμε ικανό αριθμό, sites και

portals. Οι 45.000 bloggers εκ πρώτης όψεως είναι κάτι ενθαρρυντικό.

Κάποιες φορές εμφανίζονται ,για να δικαιολογηθεί μια παρέμβαση του κοινού,

έστω κι αν είναι υπό μορφήν αγρίας εκτονώσεως, αλλά εν πάση περιπτώσει,

ας σημειώσουμε την τάση σαν κάτι θετικό.

Ωστόσο, η λογική με την οποία γίνεται η επικοινωνία και στα

blogs, είναι η λογική των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης. Με όλες τις εξαιρέσεις

που υπάρχουν, αυτό αναπαράγεται. Σιγά σιγά , όσοι κατορθώσουν να

σταθούν έχει καλώς. Oσοι δεν σταθούν , θα υποκύψουν σε συγκέντρωση

προς τα πάνω, μην έχουμε καμία αμφιβολία γι’ αυτό.

Σε ότι αφορά την αγορά, έχουν ένα ενδιαφέρον ορισμένα

νούμερα. Το 2007, η τηλεόραση αποκόμισε 940 εκατομμύρια ευρώ από την

διαφημιστική πίτα. Χονδρικά, δηλαδή το 35,47%. Το 2008 έπεσε,

λαμβάνοντας 862 εκατομμύρια και 32,3%, αντίστοιχα. Τα περιοδικά ήταν

πρώτα στην διαφήμιση, στην απορρόφηση διαφήμισης με ένα 1.000.048.000,

39,47%, ενώ το 2008, 1.113.000.000 με 41,71%. Οι εφημερίδες γύρω στα

500 εκατομμύρια με 18,82% και πέφτουν 1% περίπου στα 478 εκατομμύρια.

Απ’ ό,τι λέγεται δε, στις προβλέψεις, θα έχουμε ραγδαία κάθοδο. Το

ραδιόφωνο έχει 165 εκατομμύρια, 6,24%, ανεβαίνει όμως στα 214 με 8,6%, το

2008. Είναι μάλλον φαινόμενο εποχής, δεν μπορούμε να βγάλουμε

συμπέρασμα. Εντοπίζεται,λοιπόν, η πρωτοκαθεδρία των περιοδικών: η

έκρηξη είναι άνευ προηγουμένου. Νομίζω, μαζί με την τηλεόραση, τα

περιοδικά είναι εκείνα που διαπαιδαγώγησαν, καθοδήγησαν και

χειραγώγησαν το κοινό τα τελευταία 25-28 χρόνια, τα πάσης φύσεως

περιοδικά.

Συνεπώς, πρώτα βρίσκονται τα περιοδικά, ακολουθεί η

τηλεόραση, μετά βρίσκεται ο ημερήσιος κι επαρχιακός τύπος (σε καθοδική

πορεία) και τέλος το ραδιόφωνο. Την επιρροή του διαδικτύου, τώρα μόλις,

αρχίζουμε να την καταλαβαίνουμε. Είναι πολύ νωρίς, να προδιαγράψουμε την

όποια πορεία του. Νομίζω, ότι θα έχουμε συγκέντρωση και σμίκρυνση του

αριθμού των bloggers. Εξαιρούνται βέβαια, εκείνοι που κάνουν ατομικά το

γούστο τους. Οσοι στοχεύουν να επαγγελματοποιήσουν την παρουσία τους

στο διαδίκτυο, θα ελαχιστοποιηθούν, γεγονός το οποίο θα έχει τις επιπτώσεις

του ή στην καλύτερη περίπτωση , θα αναδείξει την δυνατότητα μίας

συνεταιριστικής, ας πούμε, ανάπτυξης.

Εκδίδουμε και εκπέμπουμε, σε μια αγορά πιο διευρυμένη απ’

όσο θα υπονοούσε το εύρος των δυνατοτήτων αυτής της χώρας. Και ωστόσο,

ένα μεγάλος μέρος του πληθυσμού, ελάχιστα επικοινωνεί με προϊόντα ΜΜΕ

πλην της τηλεόρασης και των περιοδικών. Οι μετρήσεις δεν είναι σαφείς,

αλλά υπάρχουν ορισμένες προσεγγίσεις οι οποίες λένε ότι, πλην της

τηλεόρασης, ένα 50% δεν επικοινωνεί καθόλου με τον έντυπο λόγο.

Από κει και πέρα έχουμε διαβαθμίσεις,που είναι

απογοητευτικότατες. Αυτό ισχύει, όμως και με τα βιβλία και το ξέρουμε.

Ωστόσο, αυτός ο αριθμός σε ένα αναγνωστικό κοινό ή σ’ ένα κοινό, που

ακούει ραδιόφωνο ή σ’ ένα κοινό που διαβάζει περιοδικά, αυτός ο αριθμός ο

εκδοτικός, είναι σε μια μεγάλη διάσταση σε σχέση με τη ζήτηση. Τι ακριβώς

συμβαίνει; Υπάρχουν πολλαπλές εξηγήσεις που μπορούμε να τις πούμε

αργότερα.

Η ΑΛΛΗ ΟΨΗ

Οι παρατηρήσεις αυτές μας βοηθούν να προσπελάσουμε κατ’

αρχήν σε σημαντικά θέματα, όπως στην κατανομή των προϊόντων της μαζικής

κουλτούρας, που είπαμε πριν, τις εξαρτήσεις που έχουν, τις εξαρτήσεις με τα

μεγαλύτερα συγκροτήματα τύπου, μ’ ένα κατά κανόνα ελλειμματικό

προϋπολογισμό. Κατά κανόνα. Προφανώς, υπάρχει η πρώτη εξήγηση .Η

πρώτη εξήγηση, ότι είναι μέσα πίεσης όπου τ’ αφεντικά δεν είναι πια

παραδοσιακοί εκδότες και κερδίζουν από αλλού, αλλά οι προϋπολογισμοί

χειροτερεύουν όλο και περισσότερο, εκτός αν εξαιρέσετε μικρά έντυπα ή

μικρές εφημερίδες που παίρνουν κρατική διαφήμιση λόγω διασύνδεσης, και

μπορούν. να σταθούν και να έχει κέρδη ο εκδότης τους.

Η πολιτική κι οικονομική διείσδηση. Βλέπουμε τελευταία,

όσοι παρακολουθούμε λίγο την ειδησεογραφία, ότι γίνεται ένα φοβερό

restructuring, όπως λένε οι Αμερικάνοι, δηλαδή μια συνεχής αναδιάρθρωση.

Μπαίνουν καινούργια κεφάλαια, πρέπει να εμπλουτιστούν,(σαν τις

ποδοσφαιρικές ομάδες είναι κι εδώ), πρέπει να μεγαλώσει ο όγκος των

κεφαλαίων και ως εκ τούτου η πορεία είναι περίπου προδιαγεγραμμένη.

Εδώ έχουμε ένα τεράστιο πρόβλημα. Αυτό που λέγεται «μαζική

κουλτούρα της χώρας». Παλιά, οι εφημερίδες βρίσκονταν σε μια άμεση

επικοινωνία με αυτό που απεκαλείτο «μη μαζική κουλτούρα της χώρας». Ο

Παπαδιαμάντης έγραφε στον 19ο αιώνα τα διηγήματά του, μετέφραζε γαλλικά

μυθιστορήματα και την ίδια στιγμή δημοσιογραφούσε. Αυτό που αρχίζει από

τον Παπαδιαμάντη, φτάνει μέχρι τον Κώστα Ουράνη, φτάνει μέχρι τους

χρονογράφους, τον Δημήτρη Ψαθά, Παλαιολόγο, κα.

Δεν ισχύει σήμερα. Δηλαδή, η εποχή των προσωπικοτήτων,

που έτσι κι αλλιώς, δεν μπορούσε να παραμείνει στο επίπεδο αυτό έχει

περάσει. Εχει έρθει η εποχή της ειδίκευσης κι, ως εκ τούτου, και στα ίδια τα

πρόσωπα αλλά και στη γενική ατμόσφαιρα, τα δεδομένα είναι τελείως άλλα.

Αυτό τι σημαίνει: Σημαίνει, ότι, θα μπορούσε, να είχε επιτευχθεί στον 19ο και

20ο αιώνα και τώρα είναι αργά, είναι η συνομιλία του δυτικού διαφωτισμού με

την ορθόδοξη παράδοση, δηλαδή, το βασικό σημείο μιας ειδικής πολιτιστικής

μας ταυτότητος απέτυχε. Το παρακολουθήσαμε , άλλωστε υπό μορφή

καρικατούρας, στην διαμάχη εκκλησίας και της κας Ρεπούση, πάνω στο θέμα

το ιστορικό. Ήταν αδύνατο κανείς, να πει πού έπρεπε να βαρύνει διότι και

από τις δυο πλευρές το θέμα συζητείτο με άλλους όρους. Δηλαδή, στη μία

πλευρά είχαμε μια προσπάθεια κατευνασμού της αμερικανικής εξωτερικής

πολιτικής και αποσιώπησης και στην άλλη πλευρά είχαμε τις γνωστές φωνές

των εθναμυντόρων της εκκλησίας. Ο διάλογος ήταν αδύνατο να γίνει.

Σε ιστορικούς παλαιότερους έχει γίνει. Δηλαδή, όταν ο

Απόστολος Βακαλόπουλος, ο μέγας ιστορικός της ορθοδόξου παραδόσεως,

γνωρίζαμε ταυτόχρονα, ότι ήταν κι οπαδός του Αλεξάνδρου Παπαναστασίου,

εκσυγχρονιστού της εποχής, αυτό σημαίνει, ότι είχε κάνει τον διάλογο μόνος

του. Ο Σβορώνος επίσης. Στην ποίηση ο Εμπειρίκος ή ο Εγγονόπουλος το

είχαν κάνει, επισκέπτονταν το Άγιο Όρος, ακόμη και ο Φώτης Κόντογλου.

Αυτά ήταν τα άτακτα παιδιά των Παρισίων, που την ίδια στιγμή συνομιλούσαν

με το βάθος της ελληνικής παραδόσεως. Αυτού του είδους τα πρόσωπα

εξέλιπαν. Και αφού εξέλιπαν τα πρόσωπα αυτά, και αφού εξέλιπαν και οι

επιρροές στους στη μαζική κουλτούρα, διότι δεν μπορούσε να γίνει αλλιώς με

την τροπή που πήραν τα πράγματα, η μπερδεμένη κουλτούρα (η κουλτούρα

ερζάτς) πέρασε ήδη στα περισσότερα βιβλία και η κουλτούρα αυτή

αποτυπώθηκε με τον πιο θαυμαστό τρόπο στα ΜΜΕ.

Οι προσπάθειες που κάναμε μεταξύ ’81 – ’87, να μπορέσουμε,

να ισορροπήσουμε αυτά τα πράγματα, ήταν περίπου οριακές και πολλές

φορές στην πράξη δεν περνούσαν. Ορισμένες φορές πετύχαιναν, ορισμένες

φορές ή πληροφόρηση ήταν αντιφατική. Όταν, μετά το «Μπερλίν Αλεξάντερ

Πλατς» που προβάλλαμε στην τηλεόραση, ακολουθούσε κάτι άσχετο, ο

θεατής κάτι πάθαινε.. Ώσπου, να βρεθούν όλα τ’ αμορτισέρ, που θα

μπορέσουν να ομαλοποιήσουν την ουσία αυτού του πράγματος χρειαζόταν

πάρα πολύς κόπος.

Υπάρχει επίσης μια νομοθετική πλειοδοσία, η οποία

δυσχεραίνει πολύ τις καταστάσεις. Δηλ. από τότε, που άρχισαν, να

εμφανίζονται και να εφαρμόζονται αυτοί οι νόμοι,( ο 1735, ο νόμος του ’75, ο

νόμος του Βενιζέλου, ο 2328) κι ανάλογα, πάντα με τον εκάστοτε συσχετισμό.

Η Ευρωπαϊκή Σύμβαση του 1989, απόρροια της περίφημης

έκθεσης Barzantι, για την Διασυνοριακή Τηλεόραση, ήταν το οριστικό

χτύπημα. Εκεί, ήταν σαφής η συμφωνία των κύκλων αυτών με πολυεθνικά

κεφάλαια. Μπορούσε, να γίνει η δορυφορική τηλεόραση, ήταν μια

αναγκαιότητα, μπορούσε ,να γίνει όμως με πολύ σοβαρότερο τρόπο, απ’ όσο

έγινε. Ήξεραν πολύ καλά τι έκαναν.

Δεν πιστεύω στη θεωρία συνομωσίας, αλλά τα παράθυρα

άνοιξαν όλα και συνέπιπταν οι ημερομηνίες αυτές με την κατάρρευση των

σοβιετικών.

Ο πάσης φύσεως συνδικαλισμός, και δεν αναφέρομαι μόνο

στον δημοσιογραφικό, αλλά κυρίως το είδος του συνδικαλισμού που πίεσε

για ένα νομικό καθεστώς ενιαίου φορέα στην ΕΡΤ, κατέστρεψε πάρα πολλά

πράγματα. Η έλλειψη λοιπόν δημιουργικής εθνικής κουλτούρας, σε

επικοινωνία με το διεθνές περιβάλλον, δημιουργεί σύγχυση.

Τι μπορεί, να επιτευχθεί ως δημιουργική πορεία:

Προϋποθέτει ένα πολιτικό σύστημα. Χωρίς τον εναγκαλισμό της διαπλοκής.

Αυτό είναι ευχολόγιο. Και την ώρα που το έγραφα λέω «τι γράφεις;» Είναι

μέσα στους παρόντες συσχετισμούς. Είναι όμως δυνατό, να έχουμε ένα

προηγμένο και σαφές νομοθετικό πλαίσιο; Δύσκολο. Αυτό έτσι κι αλλιώς

ισχύει για το σύνολο της νομοθεσίας μας. Αλλά ειδικά στα ΜΜΕ είναι άνευ

προηγουμένου. Πρέπει να υπάρχει λοιπόν , μια διαφορετική ατμόσφαιρα στην

περιρρέουσα μαζική κουλτούρα, μια στερεότερη εκπαίδευση. Επιτέλους,

κάναμε Σχολές, αλλά ένα μεγάλο μέρος της ύλης των Σχολών θεωρητικολογεί.

Εφηρμοσμένη δημοσιογραφία δεν κάνουμε ακόμα καλή. Ένα σύνολο

Καθηγητών κάνει τη δουλειά του, ένα άλλο μέρος των Καθηγητών

θεωρητικολογεί ασύστολα. Παράλληλα, υπάρχουν πάρα πολλά, υπάρχουν

ατέλειωτα συγγράμματα γύρω από τα media πλέον, στα οποία επιβάλλεται η

γνωστή στατιστικολογική μέθοδος των Εγγλέζων, η εμπειρική, που επιβάλλει

έναν τρόπο ματιάς πολύ συγκεκριμένο και καλά κάνει απ’ την πλευρά της.

Όταν έφαρμόζεται όμως, σ΄αυτή τη χώρα, χωλαίνει .

Τέλος, πρέπει να υπάρχει μια διάθεση κοινωνικού

πειραματισμού. Προφανώς, προϋποθέτει ένα άλλο πολιτικό κλίμα, καθώς ο

κοινωνικός πειραματισμός εφαρμοζόταν στις δεκαετίες ’60 και ’70, τις

δεκαετίες της εξέγερσης στα media. Είχα ζήσει προσωπικά, εκείνη την εποχή.

Βρισκόμουν στο Γαλλικό Ινστιτούτο Τύπου στο Παρίσι κι είχαμε πάει στην

Σκωτία, όταν γινόταν η κατάληψη απ’ τους δημοσιογράφους της Scottish Daily

News, με την στήριξη τότε ενός εμπνευσμένου πολιτικού, που ζει ακόμη, του

Τόνι Μπεν. Ο Μπέν εκπροσωπούσε την «Αριστερά του Εργατικού

Κόμματος», ήταν ο συνδυασμός αριστοκράτη και αριστεριστή. Είχε την

στήριξη τότε του Ρόμπερτ Μάξουελ, ο οποίος πήρε όνομα από εκείνη την

υπόθεση κι αργότερα έγινε μεγαλοεκδότης, προτού αποχωρήσει από τη ζωή.

Ένα τέτοιο φαινόμενο, όπου χρεοκόπησε μια εφημερίδα και την ανέλαβαν για

4 χρόνια οι δημοσιογράφοι, οι οποίοι μετά υπέκυψαν σ’ ένα δυσμενές

περιβάλλον. Η εμπειρία όμως ήταν καλή. Τέτοιες απόπειρες, πρέπει να

συνεχιστούν. Στο διαδίκτυο είναι πολύ ευκολότερο. Σε μια μικρή εφημερίδα

πολύ ευκολότερο.

Κι έχει μια σημασία, διότι, αν ο πολιτικός συσχετισμός αλλάξει

και οδηγηθούμε σε σαφέστερα νομοθετικά πλαίσια και πιο σοβαρά, η

παράλληλη δημιουργία συνεταιριστικού ρεύματος στο χώρο του Τύπου και

της τηλεόρασης, μπορεί να δώσει θετικά αποτελέσματα.

Υπήρξαν κι άλλα παραδείγματα: όταν οι αριστεριστές του ’60

και του ’70 έκαναν το περίφημο guerila electonic, γίνονταν φοβερές

ακρότητες, πράγματα ασύλληπτα. Σήμερα θα γελούσε κανείς. Αλλά υπήρχε

ένα πάθος. Σήμερα, δεν υπάρχει καθόλου. Δεν μπορεί, αυτή η κάθετη γραμμή

Εκδότη, Προϊσταμένου, τελευταίου υπαλλήλου, σύμβαση αορίστου χρόνου,

μπλοκάκι, να συνεχιστεί! Πάμε πολύ άσχημα. Και δεν είναι μόνο θέμα

καπιταλισμού, είναι ότι τα πράγματα έχουν πάρει μια πολύ άσχημη τροπή

στην οποία πρέπει να υπάρξει αντίσταση.

Δεν θα γλιτώσει κανείς από τη «μαζική κουλτούρα». Το αν, οι

διανοούμενοι της Σχολής της Φρανκφούρτης την ξόρκιζαν ή οι ντιλετάντες

διανοούμενοι καταριούνταν δημοσιογράφους, αυτά έχουν τη σημασία τους,

αλλά έχουν σημασία γι’ απομονωμένους ανθρώπους.

Η μαζική κουλτούρα είναι συστατικό στοιχείο της ζωής μας. Η

εξυγίανσή της και η, ως έναν βαθμό, επανεθνικοποίησή της, νομίζω ότι είναι

το ζητούμενο.

Ευχαριστώ πολύ.

Nίκος Σωτηριάδης

21 Ιανουαρίου 2009

Advertisements

3 Σχόλια to “ΕΡΤ3 – Νέα διοικούσα – Ακολουθούν οι διευθυντές”

  1. Μία ασύνταχτη δημοσιογράφος της ΕΡΤ3 Says:

    Υπάρχει και σήμερα «ΠΑΘΟΣ» κύριε Σωτηριάδη. Απλώς, λοιδωρείται από ορισμένους κύκλους. Όπως και τότε, στο παράδειγμα που δίνετε. Δυστυχώς, καθε ειλικρινής αγώνας, στην Ελλάδα αναγνωρίζεται με καθυστέρηση 40 χρόνων…

    Αλήθεια, τι σκοπεύετε να πράξετε για να διασφαλιστεί η διαφάνεια και η αξιοκρατία στους όρους αξιολόγησης των συναδέλφων που έχουν κάνει τα χαρτιά τους για την ΕΡΤ-3;

    Εγγυάστε τη μη συρρίκνωση των προγραμμάτων της ΕΡΤ3 στο όνομα της «κρίσης», του Μνημονίου κλπ.; Η φημολογία περί «λουκέτου» σε Βραχέα και «9.58FM» δεν θα πρέπει να λάβει τέλος με τη δική σας αποφασιστική παρέμβαση;

    Δεσμεύεστε για την ενίσχυση του ενημερωτικού τμήματος και του χαρακτήρα της ΕΡΤ3;

    Τι σκοπεύετε να πράξετε για τις άθλιες συνθήκες εργασίας στα κοντέινερ της τηλεόρασης στη Λεωφόρου Στρατού;

    Πότε θα μας επιστρέψει η κυβέρνηση τους κομμένους μας μισθούς και επιδόματα που μας έχουν οδηγήσει σε οικονομική απελπισία; (Δεν έχουμε όλοι τον μισθό των διευθυντών και των προέδρων!).

    Αναμένουμε τις τοποθετήσεις σας.

    Μία «ασύνταχτη» δημοσιογράφος στην τηλεόραση της ΕΡΤ-3

  2. Ακούγεται έντονα τις τελευταίες ώρες το όνομα του δημοσιογράφου Κώστα Μπλιάτκα για τη θέση του γενικού διευθυντή της ΕΡΤ-3. Λέτε να έφαγε λάχανο τον Παναγιώτη Νεστορίδη ή απλώς, ο τελευταίος, «κάηκε στην προθέρμανση»;

  3. Τι έκανε λέει; Says:

    Απίστευτη μπαρούφα αυτή περί «επανεθνικοποίησης της μαζικής κουλτούρας»… Αν εφαρμόσει αυτό το δόγμα στην ΕΡΤ3, τότε έχουν να δουν πολλά «ταρατατζουμ» τα μάτια μας…

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: